ସ୍ଵାଧୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଦାୟିତ୍ଵ
ଏକ ସ୍ଵାଧୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରର ନାଗରିକ ଭାବରେ ଆମର କିଛି ମୌଳିକ ଦାୟିତ୍ଵ ରହିଛି, ଯାହା ରାଷ୍ଟ୍ରର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ, ଏକତା ଓ ଅଖଣ୍ଡତା ରକ୍ଷା କରିବା ସହିତ ଏହାର ସାମଗ୍ରିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ପ୍ରସ୍ତାବନାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ନ୍ୟାୟ, ସ୍ୱାଧୀନତା, ସମାନତା ଓ ଭ୍ରାତୃତ୍ୱର ଆଦର୍ଶକୁ ବାସ୍ତବ ରୂପ ଦେବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପରିକଳ୍ପିତ ଶାନ୍ତିମାଳା ଓ ନିରୁପଦ୍ରବୀ ଜୀବନ ପାଇଁ ଏହି ଦାୟିତ୍ଵଗୁଡ଼ିକର ପାଳନ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ।
ନାଗରିକଙ୍କ ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ
ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପାଳନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ:
- ସମ୍ବିଧାନ ଓ ଜାତୀୟ ପ୍ରତୀକ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ: ସମ୍ବିଧାନର ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ଭାରତୀୟ ଭୂମି, କଳା, ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରାକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବା। ଜାତୀୟ ପତାକା ଓ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା।
- ରାଷ୍ଟ୍ରର ସୁରକ୍ଷା ଓ ସେବା: ଭାରତର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ, ଏକତା ଓ ଅଖଣ୍ଡତାକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା। ଦେଶର ପ୍ରତିରକ୍ଷା କରିବା ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଜାତୀୟ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିବା।
- ସାମାଜିକ ସଦ୍ଭାବନା ଓ ଭ୍ରାତୃତ୍ୱ: ଧାର୍ମିକ, ଭାଷାଗତ, ଆଞ୍ଚଳିକ କିମ୍ବା ଶ୍ରେଣୀଗତ ଭିନ୍ନତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସମସ୍ତ ଜନତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସହାୟତା ଓ ଭ୍ରାତୃତ୍ୱକୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ କରିବା। ନାରୀମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରିବା।
- ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରିବେଶ ସଂରକ୍ଷଣ: ଆମର ସଂସ୍କୃତିର ମୂଲ୍ୟବାନ ପରିସୀମାକୁ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ ଓ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା। ଜଙ୍ଗଲ, ହ୍ରଦ, ନଦୀ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସମେତ ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶର ସୁରକ୍ଷା ଓ ଉନ୍ନତି କରିବା ଏବଂ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ସହାନୁଭୂତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା।
- ବୈଜ୍ଞାନିକ ମନୋଭାବ ଓ ଉତ୍କର୍ଷ: ବୈଜ୍ଞାନିକ ମନୋଭାବ, ମାନବବାଦ ଏବଂ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଓ ସୁଧାର ମନୋଭାବ ଗ୍ରହଣ କରିବା। ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଓ ସାମୂହିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉତ୍କର୍ଷ ଲାଭ କରିବା, ଫଳରେ ରାଷ୍ଟ୍ର ସର୍ବଦା ଉନ୍ନତି ଓ ସାଫଲ୍ୟର ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରକୁ ଉଠିପାରିବ।
- ସର୍ବସାଧାରଣ ସମ୍ପତ୍ତିର ସୁରକ୍ଷା: ସର୍ବସାଧାରଣ ସମ୍ପତ୍ତିର ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଓ ହିଂସା ତ୍ୟାଗ କରିବା।
- ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ: ଶିଶୁର ପିତା ମାତା ବା ଅଭିଭାବକ, ତାହାର ଛଅ ବର୍ଷରୁ ଚଉଦ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷାଲାଭର ସୁଯୋଗ ଯୋଗାଇ ଦେବା।
କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଓ ଉଦାହରଣ
ଉଦାହରଣ ୧: ଜାତୀୟ ଏକତା ଓ ଅଖଣ୍ଡତା
ରାଷ୍ଟ୍ରର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ, ଏକତା ଓ ଅଖଣ୍ଡତାକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଆମେ ଯେକୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଦେଶର ସୀମା, ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଶାନ୍ତି ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ରହିବା। ଯେପରି, ଯଦି କୌଣସି ବାହ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦେଶ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ତେବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକ ସେନାବାହିନୀକୁ ସହଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ଜାତୀୟ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିବାର ଏକ ଅଂଶ।
ଉଦାହରଣ ୨: ସାମୂହିକ ଉତ୍କର୍ଷ
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଓ ସାମୂହିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉତ୍କର୍ଷ ଲାଭ କରିବା ଦ୍ୱାରା ରାଷ୍ଟ୍ର ସର୍ବଦା ଉନ୍ନତି ଓ ସାଫଲ୍ୟର ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରକୁ ଉଠିପାରିବ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଜଣେ ଛାତ୍ର ଭାବରେ ତୁମେ ନିଜ ପାଠପଢ଼ାରେ ଉତ୍କର୍ଷ ଲାଭ କରିବା, ଜଣେ କର୍ମଚାରୀ ଭାବରେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିଷ୍ଠାର ସହ କରିବା, କିମ୍ବା ଜଣେ କୃଷକ ଭାବରେ ଉତ୍ତମ ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା। ଏହିପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ, ତାହା ସମଗ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ରର ପ୍ରଗତିରେ ସହାୟକ ହେବ। ଜାପାନ ଜାତିର ଉନ୍ନତିର ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଏହା ହିଁ ଥିଲା ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜାପାନୀ ନିଜ ଜାତିର ମାନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ଏହି ଦାୟିତ୍ଵଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ୍ ପାଳନ ଏକ ସୁସ୍ଥ, ସମୃଦ୍ଧ ଓ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଜ ଗଠନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ।