ଗୋପାଳ ଚରିତ୍ରର ବିଶ୍ଳେଷଣ (Analysis of Gopal's Character)
'ଗୋପାଳ' ନାଟକରେ ଗୋପାଳ ହେଉଛି ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର, ଯିଏ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶାସକଙ୍କ ତରଫରୁ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି । ତା'ର ଚରିତ୍ରରେ କେତେକ ବିଶିଷ୍ଟ ଗୁଣ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଯାହା ତାକୁ ଏକ ଜଟିଳ ଏବଂ ବାସ୍ତବବାଦୀ ଚରିତ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରତିପାଦିତ କରେ ।
ଚରିତ୍ରର ମୁଖ୍ୟ ଦିଗଗୁଡ଼ିକ (Key Aspects of the Character)
- ସ୍ୱାର୍ଥପରତା ଓ ପୁରସ୍କାର ଲୋଭୀ (Selfishness and Greed for Reward): ଗୋପାଳର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରେରଣା ହେଉଛି "ସାଇବ ଘର ପୁରସ୍କାର" ଏବଂ "ପାଞ୍ଚ ଶହ ଟଙ୍କା" । ସେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ବିପଦରେ ପକାଇ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପଛରେ ଏହି ଆର୍ଥିକ ଲାଭ ହିଁ ତା'ର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ । ତା'ର ଏହି ମନୋଭାବ "ଭାଇ, କି ମିଳବ ସେ ପାଞ୍ଚ ଶହ ଟଙ୍କାରୁ ? ଆପେ ଜୀଇଁଥିଲେ ବାପର ନାଆଁ ।" [[4]] ବାକ୍ୟରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ।
- ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶାସକଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁଗତ (Loyalty to British Rulers): ଗୋପାଳ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ "ମେଳିଆ" (rebel) [[3]] ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରିବା ଏବଂ ନିଜକୁ "ସାଇବ ଘର ଲୋକ" ଭାବରେ ପ୍ରତିପାଦିତ କରିବା ତା'ର ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶାସକଙ୍କ ପ୍ରତି ଥିବା ଅନୁଗତ୍ୟକୁ ଦର୍ଶାଏ । ସେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କୁ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶାସକଙ୍କ ତରଫରୁ ଭୟଭୀତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ ।
- ଧମକପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ପ୍ରକୃତି (Threatening and Ruthless Nature): ଦଳବେହେରାଙ୍କ ଖବର ପାଇବା ପାଇଁ ଗୋପାଳ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧା ମହିଳାଙ୍କୁ ଧମକ ଦେବାକୁ ପଛାଏ ନାହିଁ । ସେ କହେ, "ପାହାରେ ବାଜିଲେ ରେ ! ... ଏଇନେ ସତକଥା ବାହାରି ପଡ଼ିବ ।" [[3]] ଏପରିକି ତାଙ୍କ ପରିବାରକୁ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ କରାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ଯାହା ତା'ର ନିର୍ଦ୍ଦୟତାକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରେ ।
- ଭୀରୁତା ଓ ଆତ୍ମରକ୍ଷା ପ୍ରବୃତ୍ତି (Cowardice and Self-preservation Instinct): ଯଦିଓ ଗୋପାଳ ପ୍ରଥମେ ସାହସୀ ଦେଖାଯାଏ, ତାର ଭୀରୁତା ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ । ବୃଦ୍ଧା ମହିଳାଙ୍କ ଠାରୁ ପ୍ରତିରୋଧର ସମ୍ଭାବନା ଦେଖିବା ପରେ ସେ ଓ ଗୋବିନ୍ଦ ପଳାଇ ଯାଆନ୍ତି [[3]]। ପୁନଶ୍ଚ, ସେ ନିଜ ଜୀବନ ପ୍ରତି ବିପଦ ଥିବାରୁ ମିଶନ ଛାଡ଼ି ଘରକୁ ଫେରିଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଏ: "ଆଜି ଚାଲ ପଳେଇବା, ଜାଣିଲୁ ଗୋବିନ୍ଦା !" [[4]] ।
- ଅସହିଷ୍ଣୁତା ଓ ଅଭିଯୋଗ ପ୍ରବଣତା (Intolerance and Tendency to Complain): ଗୋପାଳ କଠିନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଅସହିଷ୍ଣୁତା ପ୍ରକାଶ କରେ । ମଶା କାମୁଡ଼ା ଏବଂ ଖାଦ୍ୟର ଅଭାବକୁ ନେଇ ସେ ଅଭିଯୋଗ କରେ: "ଓଃ ! କାଲି ରାତିଟା ଯୋଉ ମଶା ! ... ଖୁଆ ନାହିଁ ପିଆ ନାହିଁ, ମୁଢ଼ି ହୁଡୁମରେ କେତେଦିନ ମଣିଷ ଚଳିବ ?" [[4]] ଏହା ତା'ର କଷ୍ଟ ସହିବାର ଶକ୍ତି କମ୍ ଥିବା ଦର୍ଶାଏ ।
ଚରିତ୍ରର ବିକାଶ (Character Development)
ଗୋପାଳର ଚରିତ୍ରରେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦୃଢ଼ତା ଏବଂ ପରେ ଭୟ ଓ ନିରାଶାର ଏକ ବିକାଶ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପ୍ରଥମେ ସେ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାରେ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପରିସ୍ଥିତିର ଜଟିଳତା ଏବଂ ନିଜ ଜୀବନ ପ୍ରତି ବିପଦ ଦେଖି ତା'ର ମନୋବଳ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛି ।
ଉଦାହରଣ (Example)
ଦଳବେହେରାଙ୍କ ଠିକଣା ଜାଣିବା ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଧମକ ଦେବା ସମୟରେ ଗୋପାଳର ନିର୍ଦ୍ଦୟତା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ । ସେ କହେ, "ହଁ, ହଁ ଷାଠିଏକାଳର ବୁଢ଼ୀ ହୋଇ ତୁ ବଡ଼, ନା ସାଇବ ଘର ପୁରସ୍କାର ବଡ଼ ସତକଥା କହୁନୁ ? ପାହାରେ ବାଜିଲେ ରେ ! ... ଜୀବନ ଆଗ ରହୁ ।" [[3]] ଏହି ବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ତା'ର ପୁରସ୍କାର ପ୍ରତି ଲୋଭ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ ପାଇଁ ଯେକୌଣସି ସ୍ତରକୁ ଯିବାର ମାନସିକତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ । ତେବେ, ଯେତେବେଳେ ବୃଦ୍ଧା ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ପାଟି କରିବାର ଧମକ ଦିଅନ୍ତି, ଗୋପାଳ ଓ ଗୋବିନ୍ଦ ତୁରନ୍ତ ସେଠାରୁ ପଳାଇଯାଆନ୍ତି, ଯାହା ତା'ର ଭୀରୁତାକୁ ଦର୍ଶାଏ ।
ଗୋପାଳ ଏକ ଜଟିଳ ଚରିତ୍ର, ଯିଏ ସ୍ୱାର୍ଥପରତା, ନିର୍ଦ୍ଦୟତା, ଏବଂ ଭୀରୁତାର ମିଶ୍ରଣ । ତା'ର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶାସନ ସମୟରେ କିଛି ଲୋକଙ୍କର ସ୍ୱାର୍ଥପର ମନୋଭାବକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ ।