ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମକରଣର ମୌଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ
ଜୀବଜଗତରେ ଅସଂଖ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ରହିଛନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିବା ଏବଂ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ନାମକରଣ ପଦ୍ଧତିର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମକରଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସାଧାରଣ ନାମର ସମସ୍ୟା
ସାଧାରଣତଃ, ଜୀବମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷାରେ ନାମିତ କରାଯାଇଥାଏ। ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ, ଗୋଟିଏ ଗଛକୁ ଓଡ଼ିଆରେ 'ବରଗଛ' କୁହାଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଇଂରାଜୀରେ 'Banyan Tree', ହିନ୍ଦୀରେ 'ବରଗଦ୍' ଏବଂ ସଂସ୍କୃତରେ 'ବଟବୃକ୍ଷ' ବା 'ଅଶ୍ଵତଥ୍' ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଗୋଟିଏ ଜୀବର ଅନେକ ସ୍ଥାନୀୟ ନାମ ଥାଇପାରେ। ଏହି ବିଭିନ୍ନତା ଯୋଗୁଁ:
- ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜୀବକୁ ଚିହ୍ନିବାରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
- ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାଭାଷୀ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗାଯୋଗରେ ଅସୁବିଧା ହୁଏ।
- କମ୍ ଜଣାଥିବା ଜାତିର ଜୀବମାନଙ୍କୁ (ଯେପରିକି ଗଭୀର ସମୁଦ୍ରରେ ବା ମଣିଷ ଅପହଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକରେ ଥିବା ଜୀବଜନ୍ତୁ ଓ ବୃକ୍ଷରାଜି) ଚିହ୍ନିବା ଓ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା କଷ୍ଟକର ହୁଏ।
ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମକରଣର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ
ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମକରଣ ପଦ୍ଧତିର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଏକ ଏପରି ନାମକରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା, ଯାହାକୁ ବ୍ୟବହାର କଲେ ସାରା ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତେ ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜୀବଟିକୁ ଚିହ୍ନିପାରିବେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଜୀବମାନଙ୍କର ଅଧ୍ୟୟନ, ଗବେଷଣା ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସହଜ ହୋଇଥାଏ।
ନାମକରଣର ଧାରା ଓ ଉଦାହରଣ
ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମକରଣର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଲେଖିବା ଧାରା (Convention) ରହିଛି, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛ। ଏହି ଧାରା ଅନୁସାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବକୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ ଦିଆଯାଏ। କେତେକ ଉଦାହରଣ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା:
- ଧାନ (Rice): Oryza sativa
- ମଟର (Pea): Pisum sativum
- ମାଲେରିଆ ପରଜୀବୀ (Malaria parasite): Plasmodium vivax
- ଗାଇ (Cow): Bus indicus
ଏହି ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମଗୁଡ଼ିକ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ସମାନ ରହିଥାଏ, ଯାହା ଜୀବଜଗତର ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ ଏବଂ ଅଧ୍ୟୟନକୁ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିଥାଏ।