ଜୈବ ବିବିଧତା: ପଞ୍ଚଜଗତ ବର୍ଗୀକରଣ
୧. ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗର ପଦାନୁକ୍ରମ (Hierarchy of Classification)
ଜୀବଜଗତ (Living Kingdom) ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ ଏବଂ ଏଥିରେ ଅସଂଖ୍ୟ ପ୍ରକାରର ଜୀବ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ବିଶାଳ ଜୀବଜଗତକୁ ସୁବିଧାରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ପାଇଁ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଏହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବିଭକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ କୁହାଯାଏ। ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗର ପଦାନୁକ୍ରମ (Hierarchy of Classification) ହେଉଛି ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଉପାୟ ଯେଉଁଥିରେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଏବଂ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଆଧାରରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ସଜାଯାଏ। [[1]]
୨. ପଞ୍ଚଜଗତ ବିଶିଷ୍ଟ ବର୍ଗୀକରଣ (Five Kingdom Classification)
ଜୀବଜଗତକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ପାଞ୍ଚଟି ବୃହତ୍ ଜଗତରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ଏହି ବର୍ଗୀକରଣ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ପଞ୍ଚଜଗତ ବର୍ଗୀକରଣ କୁହାଯାଏ। ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଜଗତ ହେଉଛି: [[2]]
- ମୋନେରା (Monera): ଏହା ପଞ୍ଚଜଗତ ବର୍ଗୀକରଣର ପ୍ରଥମ ଜଗତ। [[3]]
- ପ୍ରୋଟିଷ୍ଟା (Protista): ଏହା ପଞ୍ଚଜଗତ ବର୍ଗୀକରଣର ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଗତ। [[3]]
- ଫଞ୍ଜାଇ (Fungi): ଏହି ଜଗତରେ ଆସ୍ପେରୋଜେଲସିସ୍ (Aspergillus) ଭଳି ଜୀବ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। [[3]]
- ପ୍ଲାଣ୍ଟ (Plantae) ବା ଉଭିଦଜଗତ: ଏହା ପଞ୍ଚଜଗତ ବର୍ଗୀକରଣର ଚତୁର୍ଥ ଜଗତ। [[3]], [[4]]
- ଏନିମଲିଆ (Animalia) ବା ପ୍ରାଣୀଜଗତ: ଏହା ପଞ୍ଚଜଗତ ବର୍ଗୀକରଣର ପଞ୍ଚମ ଜଗତ। [[4]]
୩. ଉଭିଦଜଗତର (Plantae) ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ
ପଞ୍ଚଜଗତ ବର୍ଗୀକରଣର ପ୍ଲାଣ୍ଟ (Plantae) ବା ଉଭିଦଜଗତକୁ ଆହୁରି ଅନେକ ଉପ-ବିଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ଏଥିମଧ୍ୟରୁ କେତେକ ମୁଖ୍ୟ ଉପ-ବିଭାଗ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା: [[4]]
- ଥାଲୋଫାଇଟା (Thallophyta): ଏହା ଉଭିଦଜଗତର ଏକ ଉପ-ବିଭାଗ। [[4]]
- ଆବୂତବୀଜୀ (Angiosperm): ଏହା ଉଭିଦଜଗତର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଭାଗ। ଆବୂତବୀଜୀମାନଙ୍କୁ ପୁନଶ୍ଚ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: [[7]]
- ଏକବୀଜପତ୍ରୀ (Monocotyledon): ଏହା ଆବୂତବୀଜୀର ଏକ ଉପ-ବିଭାଗ। [[7]]
- ଦ୍ବିବୀଜପତ୍ରୀ (Dicotyledon): ଏହା ଆବୂତବୀଜୀର ଅନ୍ୟ ଏକ ଉପ-ବିଭାଗ। [[7]]
୪. ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗର ରେଖାଚିତ୍ର
ନିମ୍ନରେ ପଞ୍ଚଜଗତ ବର୍ଗୀକରଣର ଏକ ସରଳ ରେଖାଚିତ୍ର ଦିଆଗଲା, ଯାହା ଜୀବଜଗତର ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗର ପଦାନୁକ୍ରମକୁ ଦର୍ଶାଉଛି: [[2]]
ଉଦାହରଣ: ଯଦି ଆମେ ଆସ୍ପେରୋଜେଲସିସ୍ (Aspergillus) ନାମକ ଏକ ଜୀବକୁ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ କରିବା, ତେବେ ଏହା ପଞ୍ଚଜଗତ ବର୍ଗୀକରଣ ଅନୁଯାୟୀ 'ଫଞ୍ଜାଇ' ଜଗତରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେବ। [[3]]