ରୋଗ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରିଚୟ

ରୋଗ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରିଚୟ

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏକ ଅବସ୍ଥା ଯେଉଁଥିରେ ଶାରୀରିକ, ମାନସିକ ଓ ସାମାଜିକ ସ୍ତରରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁସ୍ଥ ଥାଏ। ଏହାର ବିପରୀତରେ, ରୋଗ ହେଉଛି ଶରୀରର ଏକ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥା ଯାହା ସ୍ୱାଭାବିକ କାର୍ଯ୍ୟଧାରାରେ ବ୍ୟାଘାତ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ରୋଗର କାରଣ, ଏହାର ପ୍ରକାରଭେଦ ଏବଂ ନିରାକରଣ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। [[1]]

ରୋଗର ପ୍ରକାରଭେଦ

ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀରରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ରୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ (Infectious Diseases) ଓ ଅଣ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ (Non-infectious Diseases)। [[2]]

୧. ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ (Infectious Diseases)

ଏହି ରୋଗଗୁଡ଼ିକ ଗୋଟିଏ ରୋଗୀରୁ ଅନ୍ୟ ଗୋଟିଏକୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଅଣୁଜୀବ ସଂକ୍ରମଣରୁ ହୋଇଥାଏ। [[2]], [[8]]

• କାରକ (Causative Agents): [[4]]

  • ଭୂତାଣୁ (Virus) ଜନିତ: ସାଧାରଣ ଥଣ୍ଡା, ଫ୍ଲୁ, ଡେଙ୍ଗୁ ଜ୍ୱର, ପୋଲିଓ, ହେପାଟାଇଟିସ୍, ଏଡସ୍, ଚିକେନ୍‌ପକ୍ସ, ମିଳିମିଳା, ଗାଲୁଆ ଇତ୍ୟାଦି। [[2]]
  • ବୀଜାଣୁ (Bacteria) ଜନିତ: ଟାଇଫଏଡ୍, କଲେରା, ଟି.ବି., ଆନ୍ଥ୍ରାକ୍ସ, ଟିଟାନସ୍, ଖାଦ୍ୟ ବିଷାକ୍ତନ ଇତ୍ୟାଦି। [[2]]
  • କବକ (Fungi) ଜନିତ: ଯାଦୁ (Ring Worm), କ୍ୟାଣ୍ଡିଡୋସିସ୍, ବିଭିନ୍ନ ଚର୍ମରୋଗ। [[2]]
  • ଆଦିପ୍ରାଣୀ (Protozoa) ଜନିତ: ମ୍ୟାଲେରିଆ, କାଲାଜ୍ୱର, ଏମୋବିକ୍ ଡିସେଣ୍ଟ୍ରି। [[2]]
  • କୃମି (Worms) ଜନିତ: ଟେନିଆସିସ୍ (ଦଶିପୋକ), ଅଙ୍କୁଶକୃମି, ଗୋଦରକୃମି (Wuchereria)। [[2]]

• ବ୍ୟାପିବାର ମାଧ୍ୟମ: ବାୟୁବାହିତ (ଥଣ୍ଡା, କାଶ), ଜଳବାହିତ (ହଇଜା, ଟାଇଫଏଡ୍), ଖାଦ୍ୟବାହିତ (ଫୁଡ୍ ପଏଜନିଂ), କୀଟବାହିତ (ମ୍ୟାଲେରିଆ, ଡେଙ୍ଗୁ)। [[8]]

ଉଦାହରଣ: ଟାଇଫଏଡ୍ (Typhoid) ଟାଇଫଏଡ୍ ଏକ ବୀଜାଣୁ ଜନିତ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ। ଏହି ରୋଗ Salmonella typhii ନାମକ ବାକ୍ଟେରିଆ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପିଥାଏ। ଏହା ଏକ ଜଳବାହିତ ରୋଗ। ରୋଗୀର ମଳରେ ଥିବା ଏହି ବାକ୍ଟେରିଆ ଦୂଷିତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜଳ ମାଧ୍ୟମରେ ସୁସ୍ଥ ଲୋକର ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଏହି ରୋଗରେ ଅନ୍ତନାଳୀ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଜ୍ୱର ହୋଇଥାଏ। [[5]], [[8]]

୨. ଅଣ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ (Non-infectious Diseases)

ଏହି ରୋଗଗୁଡ଼ିକ ଜଣକଠାରୁ ଅନ୍ୟ ଜଣକୁ ବ୍ୟାପେ ନାହିଁ। ଏଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ କାରଣରୁ ହୋଇଥାଏ। [[2]], [[4]]

• କାରଣ (Causes):
  • ଶରୀରର ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟେଙ୍ଗର କାର୍ଯ୍ୟଧାରାରେ ବ୍ୟାଘାତ: ହୃଦ୍‌ରୋଗ, ଅପସ୍ମାର (Epilepsy)। [[2]]
  • ଖାଦ୍ୟ ଜନିତ ରୋଗ:
    • ଖାଦ୍ୟ ଆଧିକ୍ୟ ଜନିତ: ହୃଦରୋଗ ଓ ରକ୍ତନାଳୀ ରୋଗ, ମେଦବହୁଳତା (Obesity)। [[2]]
    • ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବଜନିତ: ପୁଷ୍ଟି ଅଭାବଜନିତ (କ୍ୱାସିଓର୍କର, ମାରାସ୍‌ମସ୍), ଭିଟାମିନ୍ ଅଭାବଜନିତ (ଅନ୍ଧାରକଣା, ସ୍କର୍ଭି, ପେଲେଗ୍ରା), ଧାତୁସାର ଅଭାବଜନିତ (ରକ୍ତହୀନତା, ଅସ୍ଥିରୋଗ, ଗଳଗଣ୍ଡ)। [[2]]
    • ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ଜନିତ ମାନସିକ ରୋଗ: ଆନୋରକ୍ସିଆ ନରଭୋସା, ବୁଲିମିଆ ନରଭୋସା। [[2]], [[5]]
  • ବଂଶାନୁଗତ କାରଣ: ହେମୋଫିଲିଆ, ସିକିଲ୍‌ସେଲ୍, ବର୍ଣ୍ଣାନ୍ଧତା (Colour Blindness)। [[5]]
  • ଦୁର୍ଘଟଣାଜନିତ: ସଡ଼କ ଦୁର୍ଘଟଣା, ପୋଡ଼ିଯାଇ କ୍ଷତ ସୃଷ୍ଟି। [[5]]
  • ପ୍ରତିରକ୍ଷା ତନ୍ତ୍ରରେ ଅସ୍ୱାଭାବିକତା: ଆଲର୍ଜି, ଏଡସ୍ (ଏଡସ୍ ଏକ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ତନ୍ତ୍ରକୁ ଦୁର୍ବଳ କରେ)। [[5]]
  • ହରମୋନର କ୍ଷରଣର ପରିମାଣ (ସ୍ୱଳ୍ପ ବା ଆଧିକ୍ୟ): କ୍ରେଟିନିଜିମ୍, ଜିଜାନ୍‌ଟିଜିମ୍। [[5]]
  • ରାସାୟନିକ କାରକ: ଧୂଳି, ଧୂଆଁ, ବିଭିନ୍ନ ଗ୍ୟାସ, କୀଟନାଶକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଚର୍ମରୋଗ, ଆଜ୍‌ମା, ଆଲର୍ଜି। [[5]]
  • ସାମାଜିକ କାରକ: ଧୂମପାନ, ମଦ୍ୟପାନ, ଆସକ୍ତି ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଔଷଧର ଅପବ୍ୟବହାର। [[5]]

ରୋଗର କାରଣ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରକାରଭେଦ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ଆମକୁ ରୋଗ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ନିରାକରଣ ଦିଗରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ। [[1]], [[6]]