ରୋଗର କାରଣ (Causes of Disease)

ମାନବ ଶରୀରରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ରୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: ସଂକ୍ରାମକ (ଡିଆଁ ରୋଗ) ଓ ଅଣସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରକାର ରୋଗର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାରଣ ରହିଛି।

ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗର କାରଣ (Causes of Infectious Diseases)

ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ସାଧାରଣତଃ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଅଣୁଜୀବ ସଂକ୍ରମଣରୁ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ଅଣୁଜୀବଗୁଡ଼ିକ ଗୋଟିଏ ରୋଗୀରୁ ଅନ୍ୟ ଗୋଟିଏକୁ ବ୍ୟାପିଥାନ୍ତି।

• ଭୂତାଣୁ (Virus) ଜନିତ: ସାଧାରଣ ଥଣ୍ଡା ବା ସଦ୍ଦି, ଫ୍ଲୁ, ଡେଙ୍ଗୁ ଜ୍ୱର, ପୋଲିଓ, ହେପାଟାଇଟିସ୍, ଏଡସ୍, ଚିକେନ୍‌ପକ୍ସ, ମିଳିମିଳା, ଗାଲୁଆ ଇତ୍ୟାଦି। [[1]]
• ବୀଜାଣୁ (Bacteria) ଜନିତ: ଟାଇଫଏଡ଼, କଲେରା, ଟି.ବି. (Tuberculosis), ଆନ୍ଥ୍ରାକ୍ସ, ଟିଟାନସ୍, ଖାଦ୍ୟ ବିଷାକ୍ତନ ଇତ୍ୟାଦି। [[1]]
• କବକ (Fungi) ଜନିତ: ଯାଦୁ (Ring Worm), କ୍ୟାଣ୍ଡିଡୋସିସ୍, ବିଭିନ୍ନ ଚର୍ମରୋଗ। [[1]]
• ଆଦିପ୍ରାଣୀ (Protozoa) ଜନିତ: ମ୍ୟାଲେରିଆ, କାଲାଜ୍ୱର, ଏମୋବିକ୍ ଡିସେଣ୍ଟ୍ରି। [[1]]
• କୃମି (Worms) ଜନିତ: ଦଶିପୋକ, ଅଙ୍କୃଶକୃମି, ଗୋଦରକୃମି। [[1]]

ସଂକ୍ରମଣର ମାଧ୍ୟମ (Modes of Transmission): ଅଣୁଜୀବଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇଥାନ୍ତି। [[6]]

• ବାୟୁବାହିତ ରୋଗ: ଥଣ୍ଡା, ଫ୍ଲୁ, ଯକ୍ଷ୍ମା। [[6]]
• ଜଳବାହିତ ରୋଗ: ହଇଜା, ଟାଇଫଏଡ୍। [[6]]
• ଖାଦ୍ୟବାହିତ ରୋଗ: ଫୁଡ୍ ପଏଜନିଂ। [[6]]
• କୀଟବାହିତ ରୋଗ: ମ୍ୟାଲେରିଆ, ଡେଙ୍ଗୁ। ମଶା ଏହି ରୋଗର ବାହକ। [[6]]
• ଲିଙ୍ଗଜନିତ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ: ଗନେରଆ, ସିଫିଲିସ୍। [[4]]

ଅଣସଂକ୍ରାମକ ରୋଗର କାରଣ (Causes of Non-Infectious Diseases)

ଏହି ରୋଗଗୁଡ଼ିକ ଅଣୁଜୀବ ସଂକ୍ରମଣରୁ ହୁଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ।

• ଶରୀରର ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟେଙ୍ଗର କାର୍ଯ୍ୟଧାରାରେ ବ୍ୟାଘାତ: ହୃଦ୍‌ରୋଗ, ଅପସ୍କାର (Epilepsy)। [[1]]
• ଖାଦ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାରଣ:
  • ଖାଦ୍ୟ ଆଧିକ୍ୟ ଜନିତ ରୋଗ: ହୃଦରୋଗ ଓ ରକ୍ତନାଳୀ ରୋଗ, ମୋଟାପଣ (Obesity)। [[1]]
  • ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବଜନିତ ରୋଗ:
    • ପୁଷ୍ଟି ଅଭାବଜନିତ: କ୍ବାସିଓର୍କର, ମାରାସ୍‌ମସ୍। [[1]]
    • ଭିଟାମିନ୍ ଅଭାବ ଜନିତ: ଅନ୍ଧାରକଣା, ସ୍କର୍ଭି, ପେଲେଗ୍ରା। [[1]]
    • ଧାତୁସାର ଅଭାବ ଜନିତ: ରକ୍ତହୀନତା, ଅସ୍ଥିରୋଗ, ଗଳଗଣ୍ଡ। [[1]]
• ମାନସିକ ରୋଗ: ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ଜନିତ ମାନସିକ ରୋଗ ଯଥା ଆନୋରକ୍ସିଆ ନରଭୋସା ଓ ବୁଲିମିଆ ନରଭୋସା। [[1]], [[4]]
• ବଂଶାନୁଗତ କାରଣ: ହେମୋଫିଲିଆ, ସିକିଲ୍‌ସେଲ୍‌, କଲର ବ୍ଲାଇଣ୍ଡନେସ୍। [[4]]
• ଦୁର୍ଘଟଣାଜନିତ: ସଡ଼କ ଦୁର୍ଘଟଣା ଜନିତ ମସ୍ତକ ଆଘାତ, ପୋଡ଼ିଯାଇ ଚର୍ମରେ କ୍ଷତ ସୃଷ୍ଟି। [[4]]
• ପ୍ରତିରକ୍ଷା ତନ୍ତ୍ରରେ ଅସ୍ୱାଭାବିକତା: ଆଲର୍ଜି, ଏଡ଼୍‌ସ୍। [[4]]
• ହରମୋନର କ୍ଷରଣର ପରିମାଣ (ସ୍ୱଳ୍ପ ବା ଆଧିକ୍ୟ): କ୍ରେଟିନିଜିମ୍, ଜିଜାନ୍‌ଟିଜିମ୍। [[4]]
• ରାସାୟନିକ କାରକ: ଧୂଳି, ଧୂଆଁ, ବିଭିନ୍ନ ଗ୍ୟାସ, ଧାତୁଗୁଣ୍ଡ, କୀଟନାଶକ ଦ୍ରବ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଦୂଷକ ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ରୋଗ (ଚର୍ମରୋଗ, ଆଜମା, ଆଲର୍ଜି)। [[4]]
• ସାମାଜିକ କାରକ: ଧୂମପାନ, ମଦ୍ୟପାନ, ଆସକ୍ତି ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଔଷଧର ଅପବ୍ୟବହାର, ପିତାମାତା ଶ୍ରଦ୍ଧାର ଅଭାବ ଇତ୍ୟାଦି। [[4]]

ଉଦାହରଣ (Examples)

1. ଟାଇଫଏଡ୍ ରୋଗର କାରଣ: ଏହି ରୋଗ Salmonella typhii ନାମକ ଏକ ବାକ୍ଟେରିଆ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପିଥାଏ। ଏହା ଏକ ଜଳବାହିତ ରୋଗ, ଯାହା ଦୂଷିତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜଳ ମାଧ୍ୟମରେ ସୁସ୍ଥ ଲୋକର ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ। [[4]], [[8]]
2. ଡାଇରିଆ ରୋଗର କାରଣ: ଏହି ରୋଗ E. coli, Salmonella, Shigella ଭଳି କେତେକ ବାକ୍ଟେରିଆ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥାଏ। ଦୂଷିତ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟତୀତ ଅତ୍ୟଧିକ ଭୋଜନ, ଗୁରୁପାକ ଦ୍ରବ୍ୟର ଭୋଜନ କିମ୍ବା ପଚାସଢ଼ା ଖାଦ୍ୟ ସେବନରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ରୋଗ ହୋଇଥାଏ। [[8]]