ରୋଗ ଓ ତାର ନିରାକରଣ: ସଂକ୍ରାମକ ଓ ଅସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ
ମାନବ ଶରୀରରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ରୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ଓ ଅଣସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ। ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକାର ରୋଗର କାରଣ ଓ ବ୍ୟାପିବାର ପ୍ରଣାଳୀ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ।
ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ (Communicable Diseases)
ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗଗୁଡ଼ିକୁ 'ଡିଆଁ ରୋଗ' ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏଗୁଡ଼ିକ ଗୋଟିଏ ରୋଗୀଠାରୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ସୁସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ। [2, 5] ଏହି ରୋଗଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଅଣୁଜୀବ ସଂକ୍ରମଣରୁ ହୋଇଥାଏ। [2]
ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗର କାରକ ଓ ଉଦାହରଣ:
- ଭୂତାଣୁ (Virus) ଜନିତ: ସାଧାରଣ ଥଣ୍ଡା ବା ସଦ୍ଦି, ଫ୍ଲୁ, ଡେଙ୍ଗୁ ଜ୍ଵର, ପୋଲିଓ, ହେପାଟାଇଟିସ୍, ଏଡସ୍, ଚିକେନ୍ପକ୍ସ, ମିଳିମିଳା, ଗାଲୁଆ ଇତ୍ୟାଦି। [2]
- ବୀଜାଣୁ (Bacteria) ଜନିତ: ଟାଇଫଏଡ଼, କଲେରା, ଟି.ବି. (Tuberculosis), ଆନ୍ଥ୍ରାକ୍ସ, ଟିଟାନସ୍, ଖାଦ୍ୟ ବିଷାକ୍ତନ ଇତ୍ୟାଦି। [2]
- କବକ (Fungi) ଜନିତ: ଯାଦୁ (Ring Worm), କ୍ୟାଣ୍ଡିଡୋସିସ୍ (Candidiasis), ବିଭିନ୍ନ ଚର୍ମରୋଗ ଇତ୍ୟାଦି। [2]
- ଆଦିପ୍ରାଣୀ (Protozoa) ଜନିତ: ମ୍ୟାଲେରିଆ, କାଲାଜ୍ଵର, ଏମୋବିକ୍ ଡିସେଣ୍ଟ୍ରି ଇତ୍ୟାଦି। [2]
- କୃମି (Worms) ଜନିତ: ଦଶିପୋକ (Pinworm), ଅଙ୍କୃଶକୃମି (Hookworm), ଗୋଦରକୂମି (Wuchereria) ଇତ୍ୟାଦି। [2]
- ଲିଙ୍ଗଜନିତ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ: ଗନେରିଆ, ସିଫିଲିସ୍ ଇତ୍ୟାଦି। [4]
ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗର ସଂକ୍ରମଣ ମାଧ୍ୟମ (Transmission Modes): ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟାପିଥାଏ। [5]
- ବାୟୁବାହିତ: ଥଣ୍ଡା, କାଶ, ଯକ୍ଷ୍ମା। [5]
- ଜଳବାହିତ: ହଇଜା, ଟାଇଫଏଡ୍। [5]
- ଖାଦ୍ୟବାହିତ: ଫୁଡ୍ ପଏଜନିଂ। [5]
- କୀଟବାହିତ: ମ୍ୟାଲେରିଆ, ଡେଙ୍ଗୁ (ମଶା ବାହକ)। [5]
ଉଦାହରଣ: ଟାଇଫଏଡ୍ (Typhoid)
ଟାଇଫଏଡ୍ ଏକ ବୀଜାଣୁ ଜନିତ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ। ଏହି ରୋଗରେ ଅନ୍ତନାଳୀ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଜ୍ଵର ହୋଇଥାଏ, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଆନ୍ତିକ ଜ୍ଵର ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଏହା Salmonella typhii ନାମକ ଏକ ବାକ୍ଟେରିଆ ଦ୍ଵାରା ବ୍ୟାପିଥାଏ। ଏହା ଏକ ଜଳବାହିତ ରୋଗ। ରୋଗୀର ମଳରେ ଥିବା ଏହି ବାକ୍ଟେରିଆ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜଳ ମାଧ୍ୟମରେ ସୁସ୍ଥ ଲୋକର ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। [4]
ଅଣସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ (Non-communicable Diseases)
ଅଣସଂକ୍ରାମକ ରୋଗଗୁଡ଼ିକ ଗୋଟିଏ ବ୍ୟକ୍ତିଠାରୁ ଅନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ସିଧାସଳଖ ବ୍ୟାପି ନଥାଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ କାରଣରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ। [2]
ଅଣସଂକ୍ରାମକ ରୋଗର କାରଣ ଓ ଉଦାହରଣ:
- ଶରୀରର ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟେଙ୍ଗର କାର୍ଯ୍ୟଧାରାରେ ବ୍ୟାଘାତ: ହୃଦ୍ରୋଗ, ଅପସ୍ମାର (Epilepsy)। [2]
- ଖାଦ୍ୟ ଆଧିକ୍ୟ ଜନିତ ରୋଗ: ହୃଦରୋଗ ଓ ରକ୍ତନାଳୀ ରୋଗ, ମୋଟାପଣ (Obesity)। [2]
- ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବଜନିତ ରୋଗ: [2, 8]
- ପୁଷ୍ଟି (Protein) ଅଭାବଜନିତ: କ୍ବାସିଓର୍କର, ମାରାସ୍ମସ୍। [2]
- ଭିଟାମିନ୍ ଅଭାବଜନିତ: ଅନ୍ଧାରକଣା (Vitamin A), ସ୍କର୍ଭି (Vitamin C), ପେଲେଗ୍ରା, ତୁଣ୍ଡଧରା, ବଣିଥଣ୍ଢିଆ (Vitamin B) ଇତ୍ୟାଦି। [2, 8]
- ଧାତୁସାର (Mineral) ଅଭାବଜନିତ: ରକ୍ତହୀନତା (Iron), ଅସ୍ଥିରୋଗ (Calcium), ଟିଟାନି, ଗଳଗଣ୍ଡ (Iodine) ଇତ୍ୟାଦି। [2, 8]
- ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ଜନିତ ମାନସିକ ରୋଗ: [2, 4]
- ଆନୋରକ୍ସିଆ ନରଭୋସା (Anorexia Nervosa): କୃଶକାୟ ଶରୀର ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣରେ କୁଣ୍ଠା। [2]
- ବୁଲିମିଆ ନରଭୋସା (Bulimia Nervosa): ଅତ୍ୟଧିକ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ପରେ ବାନ୍ତି କରିବା ଇତ୍ୟାଦି। [4]
- ବଂଶାନୁଗତ କାରଣ ଜନିତ: ହେମୋଫିଲିଆ, ସିକିଲ୍ସେଲ୍, କଲର ବ୍ଲାଇଣ୍ଡନେସ୍। [4]
- ଦୁର୍ଘଟଣାଜନିତ: ସଡ଼କ ଦୁର୍ଘଟଣା, ପୋଡ଼ିଯାଇ ଚର୍ମରେ କ୍ଷତ। [4]
- ପ୍ରତିରକ୍ଷା ତନ୍ତ୍ରରେ ଅସ୍ଵାଭାବିକତା କାରଣ: ଆଲର୍ଜି, ଏଡ଼୍ସ୍। [4]
- ହରମୋନର କ୍ଷରଣର ପରିମାଣ (ସ୍ଵଳ୍ପ ବା ଆଧିକ୍ୟ): କ୍ରେଟିନିଜିମ୍, ଜିଜାନ୍ଟିଜିମ୍। [4]
- ରାସାୟନିକ କାରକ: ଧୂଳି, ଧୂଆଁ, ବିଭିନ୍ନ ଗ୍ୟାସ, ଧାତୁଗୁଣ୍ଡ, କୀଟନାଶକ ଦ୍ରବ୍ୟ, ପ୍ରଦୂଷକ ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ରୋଗ ଯଥା: ଚର୍ମରୋଗ, ଆଜମା, ଆଲର୍ଜି। [4]
- ସାମାଜିକ କାରକ: ଧୂମପାନ, ମଦ୍ୟପାନ, ଆସକ୍ତି ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଔଷଧର ଅପବ୍ୟବହାର ଇତ୍ୟାଦି। [4]
ଉଦାହରଣ: ଅଭାବଜନିତ ରୋଗ (Deficiency Diseases) ଆମ ଶରୀର ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ପୁଷ୍ଟିସାର, ଭିଟାମିନ୍ ଓ ଧାତୁସାରର ଅଭାବରୁ ଅନେକ ଅଣସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ଦେଖାଯାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଭିଟାମିନ୍ A ଅଭାବରୁ ଅନ୍ଧାରକଣା, ଭିଟାମିନ୍ C ଅଭାବରୁ ସ୍କର୍ଭି, ଲୌହ ଅଭାବରୁ ରକ୍ତହୀନତା ଏବଂ ଆୟୋଡିନ ଅଭାବରୁ ଗଳଗଣ୍ଡ ରୋଗ ହୋଇଥାଏ। [2, 8]