ପାଲାମ୍ପୁର ଗାଁର ଗଳ୍ପରେ ଆମେ ଉତ୍ପାଦନର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା । ଯେକୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟ ବା ସେବା ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ପାଇଁ କିଛି ମୌଳିକ ଉପାଦାନର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଥାଏ । ଏହି ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକୁ 'ଉତ୍ପାଦନର ଉପାଦାନ' (Factors of Production) କୁହାଯାଏ । ମୁଖ୍ୟତଃ ଚାରୋଟି ଉତ୍ପାଦନର ଉପାଦାନ ରହିଛି: ଭୂମି, ଶ୍ରମ, ପୁଞ୍ଜି ଏବଂ ଉଦ୍ୟୋଗ । ଆସନ୍ତୁ, ଏଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଜାଣିବା:
୧. ଭୂମି (Land)
ଭୂମି କହିଲେ କେବଳ ଚାଷ ଜମିକୁ ବୁଝାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ପ୍ରକୃତିରୁ ମିଳୁଥିବା ସମସ୍ତ ମାଗଣା ସମ୍ବଳ ଯଥା: ଜଳ, ଜଙ୍ଗଲ, ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ, ପାହାଡ଼, ନଦୀ ଇତ୍ୟାଦିକୁ ବୁଝାଏ । ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା ।
- ଉଦାହରଣ: ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ କୃଷି ପାଇଁ ଜମିର ବହୁଳତା ଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବାରର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିମାଣର ଜମି ରହିଥିଲା [[1]] । ଜଳସେଚନର ବିକାଶ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଥିଲା [[1]] । ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ କୋଇଲା, ଲୁହା, ଟିଣ, ସୁନା, ତମ୍ବା, ତୈଳ ଆଦି କଞ୍ଚାମାଲ ଭୂମିରୁ ହିଁ ମିଳିଥାଏ [[2]] । ଗୋଚର ଜମି ମଧ୍ୟ ପଶୁପାଳନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା [[1]] ।
୨. ଶ୍ରମ (Labor)
ଶ୍ରମ ହେଉଛି ମାନବର ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା, ଯାହା ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ନିୟୋଜିତ ହୋଇଥାଏ । ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଶ୍ରମିକ ଆବଶ୍ୟକ ।
- ଉଦାହରଣ: ଆର୍ଯ୍ୟମାନେ କର୍ମଠ ଥିବାରୁ କୃଷି ଓ କୁଟୀର ଶିଳ୍ପର ପ୍ରଗତି ଘଟିଥିଲା [[1]] । ମାଟି, ପଥର, କାଠ, ଧାତୁ, ତନ୍ତକାମ, ଚମଡ଼ା କାମ, ସୂଚୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଆଦି କୁଟୀର ଶିଳ୍ପରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଲୋକ ନିୟୋଜିତ ଥିଲେ [[1]], [[6]] । ଶିଳ୍ପ ବିପ୍ଳବ ସମୟରେ କଳକାରଖାନାରେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱଳ୍ପ ମଜୁରୀରେ ଅଧିକ ଶ୍ରମ ଆଦାୟ କରାଯାଉଥିଲା [[4]] । କାରିଗରମାନଙ୍କର କୌଶଳ ଓ ଦକ୍ଷତା ମଧ୍ୟ ଶ୍ରମର ଏକ ଅଂଶ [[5]], [[7]] ।
୩. ପୁଞ୍ଜି (Capital)
ପୁଞ୍ଜି ହେଉଛି ସେହି ସମସ୍ତ ମାନବ ନିର୍ମିତ ସମ୍ବଳ, ଯାହା ଅଧିକ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଏହାକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ:
କ. ଭୌତିକ ପୁଞ୍ଜି (Physical Capital)
ଏହା ହେଉଛି ଉତ୍ପାଦନରେ ବ୍ୟବହୃତ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ଉପକରଣ, କୋଠାବାଡ଼ି, କାରଖାନା, ବନ୍ଦର ଇତ୍ୟାଦି ।
- ଉଦାହରଣ: ବୈଦିକ ଯୁଗରେ ଲୁହା ନିର୍ମିତ ଉପକରଣ କୃଷିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା [[1]] । ସିନ୍ଧୁ ସଭ୍ୟତା ସମୟରେ ବନ୍ଦର ନିର୍ମାଣ ଓ ମୌର୍ଯ୍ୟ ଯୁଗରେ ବାଣିଜ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ପୋତାଶ୍ରୟ ନିର୍ମାଣ ଭୌତିକ ପୁଞ୍ଜିର ଉଦାହରଣ [[2]], [[8]] । ଶିଳ୍ପ ବିପ୍ଳବ ଫଳରେ ଅନେକ ନୂତନ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଓ କଳକାରଖାନା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧିରେ ସହାୟକ ହେଲା [[2]], [[4]] । ବୋଇତ ବା ନୌକା ମଧ୍ୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୌତିକ ପୁଞ୍ଜି ଥିଲା [[5]] ।
ଖ. ମାନବ ପୁଞ୍ଜି (Human Capital)
ଏହା ହେଉଛି ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ, ଦକ୍ଷତା, ଶିକ୍ଷା ଓ ଅଭିଜ୍ଞତା, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ଉତ୍ପାଦନକ୍ଷମ କରିଥାଏ ।
- ଉଦାହରଣ: ଗୁରୁକୁଳରେ ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଉଥିଲା, ଯାହା ମାନବ ପୁଞ୍ଜିର ବିକାଶରେ ସହାୟକ ହେଉଥିଲା [[8]] । କାରିଗରମାନଙ୍କର ସୂକ୍ଷ୍ମ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ କୌଶଳ (ଯଥା: ରୁପା ତାରକସୀ, ପଟ୍ଟଚିତ୍ର, ହସ୍ତତନ୍ତ) ମାନବ ପୁଞ୍ଜିର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉଦାହରଣ [[5]], [[6]], [[7]] ।
୪. ଉଦ୍ୟୋଗ (Enterprise)
ଉଦ୍ୟୋଗ ହେଉଛି ସେହି ଶକ୍ତି, ଯାହା ଭୂମି, ଶ୍ରମ ଓ ପୁଞ୍ଜିକୁ ଏକାଠି କରି ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସଂଗଠିତ କରେ । ଜଣେ ଉଦ୍ୟୋଗୀ (Entrepreneur) ଉତ୍ପାଦନର ସମସ୍ତ ବିପଦ ବହନ କରିଥାଏ ଏବଂ ନୂତନ ଚିନ୍ତାଧାରା ଓ କୌଶଳ ପ୍ରୟୋଗ କରିଥାଏ ।
- ଉଦାହରଣ: ଇଉରୋପୀୟ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଏସିଆ ଓ ଆଫ୍ରିକାରୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି ନିଜ ଦେଶରେ ବିକ୍ରୟ କରି ପ୍ରଚୁର ଲାଭ କରୁଥିଲେ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ଉଦ୍ୟୋଗୀ ମନୋଭାବକୁ ଦର୍ଶାଏ [[2]] । ପ୍ରାଚୀନ ଓଡ଼ିଶାର ସାଧବ ବଣିକମାନେ ବୋଇତରେ ସମୁଦ୍ର ଯାତ୍ରା କରି ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସୀୟ ଦେଶମାନଙ୍କ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ କରିବାର ଦୁଃସାହସିକ ମନୋଭାବ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ୟୋଗର ଏକ ଉଦାହରଣ [[5]] । ଶ୍ରମିକମାନେ ନିଜର ସଂଘ ଗଠନ କରି ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରକାର ସଂଗଠନିକ ପ୍ରୟାସ [[4]] ।
ଉତ୍ପାଦନର ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ପର୍କକୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଡାଇଗ୍ରାମ ମାଧ୍ୟମରେ ବୁଝାଯାଇପାରେ:
ଉଦାହରଣ: ଗୋଟିଏ ହସ୍ତତନ୍ତ ବସ୍ତ୍ର ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ:
- ଭୂମି: କାର୍ପାସ ବା ପଶମ (କଞ୍ଚାମାଲ) [[6]] ।
- ଶ୍ରମ: ସୂତା କାଟୁଥିବା ଓ ବସ୍ତ୍ର ବୁଣୁଥିବା କାରିଗରଙ୍କ ଶ୍ରମ [[6]] ।
- ପୁଞ୍ଜି: ତକଲି, ହସ୍ତତନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ର (ଭୌତିକ ପୁଞ୍ଜି) ଏବଂ ବୁଣାକାରର ବୟନ କୌଶଳ (ମାନବ ପୁଞ୍ଜି) [[6]] ।
- ଉଦ୍ୟୋଗ: ବୁଣାକାର ବା ବ୍ୟବସାୟୀ ଯିଏ ଏହି ସବୁକୁ ସଂଗଠିତ କରି ବସ୍ତ୍ର ଉତ୍ପାଦନ ଓ ବିକ୍ରୟ କରେ [[5]] ।