ଜନସଂଖ୍ୟାର ଗୁଣାତ୍ମକ ମାନ
ଜନସଂଖ୍ୟାର ଗୁଣାତ୍ମକ ମାନ କହିଲେ କେବଳ ଲୋକସଂଖ୍ୟାର ବୃଦ୍ଧିକୁ ବୁଝାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ଏକ ଦେଶର ନାଗରିକମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଦକ୍ଷତା, ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା, ମୌଳିକ ଅଧିକାର ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରତି ସଚେତନତା ତଥା ସାମାଜିକ ଓ ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ସମଷ୍ଟିକୁ ବୁଝାଏ। ଏକ ଗୁଣାତ୍ମକ ଜନସଂଖ୍ୟା ରାଷ୍ଟ୍ରର ସାମଗ୍ରିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନସମୂହ
ଜନସଂଖ୍ୟାର ଗୁଣାତ୍ମକ ମାନ ନିମ୍ନଲିଖିତ ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ:
-
ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ: ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏକ ଜନସଂଖ୍ୟାର ମାନ ବୃଦ୍ଧିରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ। ଭାରତରେ ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବୈପ୍ଳବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଦେଇଛି। ଶିକ୍ଷିତ ଓ ସୁସ୍ଥ ନାଗରିକମାନେ ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶରେ ଅଧିକ ସହାୟକ ହୁଅନ୍ତି। [[1]]
-
ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ଓ ନିଯୁକ୍ତି: ଦେଶର ଆର୍ଥିକ ମେରୁଦଣ୍ଡ ସୁଦୃଢ଼ ହେବା ସହିତ କୃଷି ଓ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅସାଧାରଣ ଅଗ୍ରଗତି ଘଟିଛି। ଲକ୍ଷାଧିକ ଶ୍ରମିକ ନିୟୋଜିତ ହେବା ଯୋଗୁଁ ସେମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ସ୍ୱଚ୍ଛଳ ହୋଇପାରିଛି। ପଛୁଆ ବର୍ଗ ଓ ମହିଳାମାନେ ନିଯୁକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସୁଯୋଗ ପାଉଛନ୍ତି। ଏହା ଦେଶର ଜାତୀୟ ଆୟ ତଥା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଛି। [[1]]
-
ମାନବାଧିକାର ଓ ମୌଳିକ ଅଧିକାର: ମାନବାଧିକାରର ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା, ସୁସ୍ଥ ପରିବେଶ, ମହିଳା, ଶିଶୁ ଓ ସମାଜର ଦୁର୍ବଳ ଶ୍ରେଣୀର ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଗାଇବା ଆଦି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। [[2]] ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନରେ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସମାନତାର ଅଧିକାର, ସ୍ୱାଧୀନତାର ଅଧିକାର, ଶୋଷଣ ବିରୋଧରେ ଅଧିକାର, ଧର୍ମଗତ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଅଧିକାର, ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ଶିକ୍ଷାଗତ ଅଧିକାର ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରତିକାରର ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ଶିଶୁ, ମହିଳା, ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି ଓ ଜନଜାତିର ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ। [[3]]
-
ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ: ନାଗରିକମାନଙ୍କର ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ବିଧାନର ସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା କରିବା, ଦେଶର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ, ଏକତା ଓ ସଂହତି ବଜାୟ ରଖିବା, ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶର ସୁରକ୍ଷା ଓ ଉନ୍ନତି କରିବା, ବୈଜ୍ଞାନିକ ମନୋଭାବ ପୋଷଣ କରିବା ଏବଂ ଛଅରୁ ଚଉଦ ବର୍ଷ ବୟସର ସନ୍ତାନକୁ ଶିକ୍ଷାଲାଭର ସୁଯୋଗ ଯୋଗାଇ ଦେବା ଆଦି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। [[6]] ଭାରତୀୟ ସମାଜରେ ବରିଷ୍ଠ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା, ଅତିଥି ସତ୍କାର କରିବା, ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ ଦେବା ଆଦି ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ରହିଛି। [[5]]
-
ଜାତୀୟ ସଂହତି ଓ ଦେଶପ୍ରେମ: ଭାରତ ପରି ଏକ ବହୁ ଭାଷାଭାଷୀ, ବହୁ ଧର୍ମ ଓ ବହୁ ଜାତି ବିଶିଷ୍ଟ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଜାତୀୟ ସଂହତିର ଆବଶ୍ୟକତା ନିହାତି ଜରୁରୀ। ଦେଶପ୍ରେମରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେଶର ଏକତା ଓ ଅଖଣ୍ଡତା ରକ୍ଷା କରିବାରେ ସମର୍ଥ ହୁଏ। ଉନ୍ନତମାନର ଶିକ୍ଷା ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଶପ୍ରେମ ଭାବ ଜାଗ୍ରତ କରାଯିବା ଉଚିତ। [[7]] ବୈଦିକ ଯୁଗରୁ ଆର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ଦାର୍ଶନିକ ଚିନ୍ତାଧାରା “ବସୁଧୈବ କୁଟୁମ୍ବକମ୍” ଭ୍ରାତୃତ୍ୱ ଭାବରେ ବଳିଷ୍ଠ ପରମ୍ପରା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। [[8]]
ଉଦାହରଣ
ଯଦି ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ର ତା'ର ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ (ଯେପରି ଭାରତରେ ବୈପ୍ଳବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଦେଇଛି [[1]]) ବ୍ୟାପକ ନିବେଶ କରେ, ତେବେ ତା'ର ନାଗରିକମାନେ ଅଧିକ ଦକ୍ଷ, ସୁସ୍ଥ ଓ ଉତ୍ପାଦନକ୍ଷମ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଗୁଣାତ୍ମକ ମାନର ବୃଦ୍ଧି ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରେ, ଯାହା ଫଳରେ ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟ ବଢ଼େ ଏବଂ ସମାଜରେ ସାମାଜିକ ସଦ୍ଭାବ ଓ ଜାତୀୟ ସଂହତି (ଯାହା ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ଏକ ଅଂଶ [[6]]) ମଧ୍ୟ ସୁଦୃଢ଼ ହୁଏ।
ଉପସଂହାର
ଜନସଂଖ୍ୟାର ଗୁଣାତ୍ମକ ମାନ କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବିକାଶ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ରର ସାମାଜିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରଗତିର ମୂଳଦୁଆ। ଶିକ୍ଷିତ, ସୁସ୍ଥ, ଦାୟିତ୍ୱବାନ ଓ ଦେଶପ୍ରେମୀ ନାଗରିକମାନେ ହିଁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତଥା ସମୃଦ୍ଧ ରାଷ୍ଟ୍ର ଗଠନ କରିପାରିବେ।