ଭାରତର ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ: ଏକ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଆଲୋଚନା
ପ୍ରିୟ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ,
ଆଜି ଆମେ SSC ବିଷୟର 'ଭାରତ: ଆକାର ଓ ଅବସ୍ଥିତି' ଅଧ୍ୟାୟର 'ଭାରତର ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ' ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ। ଏହି ବିଷୟଟି ଭାରତର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି ଏବଂ ଏହାର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣା ଦେଇଥାଏ। ଏହା ଆମ ଦେଶର ସୀମା, ସାମୁଦ୍ରିକ ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ଭୂଗୋଳକୁ ବୁଝିବାରେ ସହାୟକ ହୁଏ। ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଭାରତର ଐତିହାସିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ। ଏହି ବିଷୟର ଅଧ୍ୟୟନ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ଭୂ-ରାଜନୀତି ବିଷୟରେ ମୌଳିକ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ।
ତେବେ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଦତ୍ତ ପାଠ୍ୟସାମଗ୍ରୀରେ (context) 'ଭାରତର ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ' ବିଷୟବସ୍ତୁ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କୌଣସି ତଥ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ନାହିଁ। ମୋତେ କେବଳ ପ୍ରଦତ୍ତ context ରୁ ତଥ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିବାରୁ, ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଷୟ ଉପରେ ଏକ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଶୈଳୀରେ ବିସ୍ତୃତ ପାଠ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ପ୍ରଦତ୍ତ ପାଠ୍ୟସାମଗ୍ରୀ ମୁଖ୍ୟତଃ ଭାରତୀୟ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଯଥା - ଶାଢ଼ି, ସାଲ୍, ଚାଦର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟର କାରିଗରୀ (ଯେପରିକି ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ପୋଚମପଲ୍ଲୀ, ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ଆପାତାନି, ଆସାମର ମୁଙ୍ଗା, ବିହାରର ଭାଗଲପୁର, କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଇଲକାଲ୍, କେରଳର ବଳରାମପୁରମ୍, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଚନ୍ଦେରୀ, ମଣିପୁରର ଫାନେକ୍, ମିଜୋରାମର ପୁଆନଚେଇ, ଓଡ଼ିଶାର ଇକତ୍ ଓ କୋସା ସିଲ୍କ, ରାଜସ୍ଥାନର କୋଟା, ତାମିଲନାଡୁର କାଞ୍ଚିପୁରମ୍, ତ୍ରିପୁରାର ପାଚରା, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ବନାରସୀ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଜମଦାନୀ ଶାଢ଼ି) ଉପରେ ଆଧାରିତ [[1]]। ଏହା ସହିତ ଭାରତର ସାମାଜିକ ପରମ୍ପରା ଯଥା - ଯୌଥ ପରିବାର ପ୍ରଥା ଓ ବିବାହ ପ୍ରଣାଳୀ [[3]], ଧର୍ମଗତ ବିଭିନ୍ନତାରେ ଏକତା, ପର୍ବପର୍ବାଣୀ (ହୋଲି, ଦଶହରା, ଦୀପାବଳୀ, ଇଦ୍, ଖ୍ରୀଷ୍ଟମାସ୍) ଏବଂ ଭାଷାଗତ ବିବିଧତା (୨୨ଟି ସ୍ଵୀକୃତ ଭାଷା) [[2]] ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେଇଛି। ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତର ଚିକିତ୍ସା ଶାସ୍ତ୍ର (ଭଗବତଙ୍କ 'ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ସଂଗ୍ରହ'), ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ (ନାଗାର୍ଜୁନଙ୍କ ବିଶୋଧନ ପଦ୍ଧତି), ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ (କଣାଦଙ୍କ ପରମାଣୁ ତତ୍ତ୍ୱ) ଓ ଧାତୁ ବିଜ୍ଞାନରେ (ତମ୍ବା, ବ୍ରୋଞ୍ଜ, ସୁନା, ରୁପା ଢଳେଇ) ଉନ୍ନତି [[4]] ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଜମା ଖାତାର ପ୍ରକାରଭେଦ (ସଞ୍ଚୟ, ଚାଲୁ, ପୁନଃପୌନିକ, ଆବର୍ତ୍ତୀ ଜମା) [[8]] ମଧ୍ୟ ଏହି context ରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। କିନ୍ତୁ ଏଥିରେ 'ଭାରତର ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ' ସମ୍ବନ୍ଧରେ କୌଣସି ଭୌଗୋଳିକ ତଥ୍ୟ ନାହିଁ।
ତେଣୁ, ଏହି ପାଠ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନିଜ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର 'ଭାରତର ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ' ଅଧ୍ୟାୟକୁ ସିଧାସଳଖ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହି ବିଷୟରେ ଅଧିକ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିବା ପାଇଁ ଆପଣ ମାନଚିତ୍ରର ସାହାଯ୍ୟ ନେଇପାରିବେ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି, ସୀମା ଏବଂ ରାଜଧାନୀ ବିଷୟରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିପାରିବେ।