ଭାରତର ସମୁଦ୍ରତଟବର୍ତ୍ତୀ ସମତଳ ଓ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ
ଭାରତର ଭୌତିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସମୁଦ୍ରତଟବର୍ତ୍ତୀ ସମତଳ ଭୂମି ଏବଂ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି, ସାମରିକ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଜୈବ ବିବିଧତା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସମୁଦ୍ରତଟବର୍ତ୍ତୀ ସମତଳ
ଭାରତର ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମରେ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିସ୍ତୃତ ସମତଳ ଭୂମି ରହିଛି। ଏହି ସମତଳ ଭୂମିଗୁଡ଼ିକର ଜଳବାୟୁ ଆର୍ଦ୍ର ଗ୍ରୀଷ୍ମମଣ୍ଡଳୀୟ ଅଟେ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ବନ୍ଦର ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ମତ୍ସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଯୋଗାଇଥାନ୍ତି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଓଡ଼ିଶା ଭାରତର ପୂର୍ବ ଉପକୂଳସ୍ଥ ଏକ ରାଜ୍ୟ ଅଟେ, ଯାହାର ପୂର୍ବରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ରହିଛି।
ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ
ଭାରତର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଆଣ୍ଡାମାନ ଓ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରମୁଖ।
-
ଅବସ୍ଥିତି ଓ ବିସ୍ତୃତି: ଆଣ୍ଡାମାନ ଓ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ଉତ୍ତର-ଦକ୍ଷିଣ ଭାବେ ବିସ୍ତୃତ। ଏହି ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜରେ ପ୍ରାୟ ଦ୍ୱୀପ ଅଛି। ଏହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକ ଆକାରରେ ବଡ଼ ଏବଂ ଏମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।
-
ବିଭାଜନ: ଏହି ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ:
- ଉତ୍ତରରେ: ଆଣ୍ଡାମାନ
- ଦକ୍ଷିଣରେ: ନିକୋବର
-
ଉତ୍ପତ୍ତି: ଏହି ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରକୃତପକ୍ଷେ ସମୁଦ୍ରରେ ନିମଜ୍ଜିତ ଆଗ୍ନେୟ ପର୍ବତ ଶିଖରଗୁଡ଼ିକର ଅଗ୍ରଭାଗ ଅଟନ୍ତି। ଅର୍ଥାତ୍, ଏଗୁଡ଼ିକ ସମୁଦ୍ର ତଳେ ଥିବା ଆଗ୍ନେୟଗିରି ପର୍ବତମାଳାର ଉପର ଅଂଶ, ଯାହା ପାଣି ଉପରକୁ ଦେଖାଯାଏ।
-
ଗୁରୁତ୍ୱ: ସାମରିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏହି ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ ଦେଶ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ସମୁଦ୍ର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳ ଭଳି ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦର ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ମତ୍ସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ।
-
ଜଳବାୟୁ ଓ ଜୈବ ବିବିଧତା: ଏହି ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ ବିଷୁବବୃତ୍ତର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାକାର ଜଳବାୟୁ ନିରକ୍ଷୀୟ ଅଟେ। ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକ ଘଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଏହାର ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀଜଗତ ମଧ୍ୟ ବିବିଧତାଭରା।
ଏହି ଭୌତିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର ସାମଗ୍ରିକ ବିକାଶ ଏବଂ ସମ୍ଭାବନା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅଟନ୍ତି।