ଉପନିବେଶ ଶାସନ ଅଧୀନରେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ଶୋଷଣ
ଉପନିବେଶବାଦୀ ଶାସନ କାଳରେ, ଉପନିବେଶଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ବ୍ୟାପକ ଶୋଷଣ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଶୋଷଣ ମୁଖ୍ୟତଃ ମାତୃଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଓ ଶିଳ୍ପ ବିପ୍ଲବର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଥିଲା। ଉପନିବେଶବାଦର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ବାଣିଜ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟର ଉନ୍ନତି, ଆର୍ଥକ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାର ଏବଂ ନିଜ ଦେଶର ବିକାଶ ଘଟାଇବା [୧, ୨]।
ଶୋଷଣର କାରଣ ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟା
ଇଉରୋପୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଏସିଆ ଓ ଆଫ୍ରିକା ମହାଦେଶକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ବାଣିଜ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଥିଲେ [୨, ୬]। ଭୌଗୋଳିକ ଆବିଷ୍କାର ଫଳରେ ସେମାନେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ ଜାଣିପାରିଲେ [୨, ୫]। ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଇଉରୋପୀୟ ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ କଞ୍ଚାମାଲ ଯୋଗାଇବାରେ ସହାୟକ ହେଲା [୩, ୮]। ଉପନିବେଶଗୁଡ଼ିକର ଅର୍ଥନୀତି ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀଙ୍କ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଥିଲା ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହା ସେମାନଙ୍କ ଅର୍ଥନୀତିର ପ୍ରଗତିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା [୧, ୭]।
ପରିବହନ ଓ ଯୋଗାଯୋଗର ଭୂମିକା
ଉପନିବେଶବାଦୀମାନେ କଞ୍ଚାମାଲର ସହଜ ପରିବହନ ପାଇଁ ପରିବହନ ଓ ଯୋଗାଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିଥିଲେ। ଜଳପଥ, ସ୍ଥଳପଥ ଓ ରେଳପଥ ନିର୍ମାଣ ଫଳରେ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅଞ୍ଚଳରୁ କଞ୍ଚାମାଲ ପରିବହନ କରିବା ଏବଂ ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟର ରପ୍ତାନୀ ବା ଆମଦାନୀ ପାଇଁ ସୁବିଧା ହେଲା [୩]। ଏହି ଭିତ୍ତିଭୂମିର ବିକାଶ ପ୍ରକାରାନ୍ତରେ ଉପନିବେଶଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ବ୍ୟାପକ ଶୋଷଣକୁ ସୁଗମ କରିଥିଲା [୪, ୭]।
ସ୍ଥାନୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ
ଏସିଆ ଓ ଆଫ୍ରିକାରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଶିଳ୍ପୀ ଓ କାରିଗରମାନେ ଅନୁନ୍ନତ ପଦ୍ଧତିରେ ସାମଗ୍ରୀ ନିର୍ମାଣ କରୁଥିବାରୁ ଲୋକଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକ ଚାହିଦା ମେଣ୍ଟାଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ଫଳରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଇଉରୋପୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଯନ୍ତ୍ର ତିଆରି ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ଅଧିକ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡୁଥିଲା [୮]। ଏହାର ସୁଯୋଗ ନେଇ ଇଉରୋପୀୟମାନେ ଏହି ଦୁଇ ମହାଦେଶରେ ଉପନିବେଶ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଅଧିକ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ [୮]। ଉପନିବେଶଗୁଡ଼ିକର ଅଧିବାସୀମାନେ ଶୋଷଣ ଓ ନିର୍ଯାତନାର ଶିକାର ହେଉଥିଲେ [୫, ୮]।
ଉଦାହରଣ
ଉପନିବେଶବାଦୀ ଶାସନରେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ଶୋଷଣକୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଭାବରେ ବୁଝାଯାଇପାରେ:
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଉପନିବେଶଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ କେବଳ ମାତୃଦେଶର ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା, ଯାହା ଉପନିବେଶଗୁଡ଼ିକରେ ସମ୍ପଦର କ୍ଷୟ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ଦୁର୍ବଳତା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା [୧, ୭] |