ଆଫ୍ରିକାରେ ପଶୁପାଳନ: ଉପଲବ୍ଧ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆଧାରରେ ଏକ ବିଶ୍ଳେଷଣ
ଆଜି ଆମେ 'ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ପଶୁପାଳକ' ଅଧ୍ୟାୟର 'ଆଫ୍ରିକାରେ ପଶୁପାଳନ' ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା। ପ୍ରଦତ୍ତ ପାଠ୍ୟସାମଗ୍ରୀରେ ଆଫ୍ରିକାରେ ପଶୁପାଳନର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିଗ ଉପରେ ସିଧାସଳଖ ବିସ୍ତୃତ ସୂଚନା ଉପଲବ୍ଧ ନାହିଁ। ତେବେ, ଆମେ ଆଫ୍ରିକାର ଆଧୁନିକ ଇତିହାସ (ଯାହା ପ୍ରଦତ୍ତ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ) ଏବଂ ପଶୁପାଳନର ସାଧାରଣ ଧାରଣା (ଯାହା ଭାରତୀୟ ସନ୍ଦର୍ଭରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି) ଉପରେ ଆଧାର କରି ଏହି ବିଷୟକୁ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା।
ଆଧୁନିକ ଆଫ୍ରିକାର ରାଜନୈତିକ ପରିଦୃଶ୍ୟ
ଆଫ୍ରିକା ମହାଦେଶ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଉପନିବେଶବାଦ ବିରୋଧରେ ଏକ ଉଗ୍ର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର କ୍ଷେତ୍ର ପାଲଟିଥିଲା। ୧୯୬୦ ମସିହାକୁ 'ଆଫ୍ରିକା ବର୍ଷ' କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହି ବର୍ଷ ଆଇଭରିକୋଷ୍ଠ, ଟୋଗୋ, ଦାହୋମେ, ନାଇଜେରିଆ, କାମେରୁନ୍, ମଧ୍ଯ ଆଫ୍ରିକା ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର, ଗାବୋନ୍, ସୋମାଲିଆ, ମାଲାଗାସି, କଙ୍ଗୋ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଭୃତି ରାଷ୍ଟ୍ର ସ୍ଵାଧୀନ ହୋଇଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ୧୯୬୧ ରୁ ୧୯୬୬ ମଧ୍ୟରେ ଗାମ୍ବିଆ, ସିଏରାଲିଓନ୍, କେନିଆ, ତାଞ୍ଜାନିଆ, ଜାମ୍ବିଆ, ବୋଟ୍ସତ୍ାାନା, ଲେସୋଥୋ ଆଦି ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସ୍ଵାଧୀନତା ଲାଭ କରିଥିଲେ। [[1]]
ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ଉପନିବେଶିକ ଶାସନ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର ଓ ନିନ୍ଦନୀୟ ଥିଲା। ସେଠାରେ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ଶ୍ଵେତାଙ୍ଗମାନେ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣକାୟମାନଙ୍କୁ ଶାସନ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଘୃଣା ଓ ଶୋଷଣ ମଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏହି ନୀତିକୁ 'ବର୍ଣ୍ଣବିଦ୍ଵେଷ' ବା 'ବର୍ଣ୍ଣବୈଷମ୍ୟ ନୀତି' (Apartheid) କୁହାଯାଏ। ଏହି ନୀତି ଯୋଗୁଁ କୃଷ୍ଣକାୟମାନେ ଦେଶ ଶାସନରେ ଭାଗ ନେଇ ପାରୁନଥିଲେ ଏବଂ ଶ୍ଵେତାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ, କ୍ଲବ୍, ଡାକ୍ତରଖାନା, ଭୋଜନାଳୟ ଆଦିରେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରବେଶ ନିଷେଧ ଥିଲା। [[1]]
କୃଷ୍ଣକାୟମାନେ 'ଆଫ୍ରିକୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ୍' (African National Congress) ନାମକ ଏକ ସଂଗଠନ ମାଧ୍ୟମରେ ଆନ୍ଦୋଳନ ଚଳାଇଥିଲେ। ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନୀତି ଓ ଆଦର୍ଶରେ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ପରିଚାଳିତ ହୋଇଥିଲା। ଡେସ୍ମଣ୍ଡ ଲୁଥୁଲି, ୱାଲଟର୍ ସିସୁଲି ଓ ନେଲ୍ସନ୍ ମାଣ୍ଡେଲା ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତୃତ୍ବ ନେଇଥିଲେ। ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ୍ ଉପନିବେଶ ମୋଜାମ୍ବିକ୍ ଓ ଆଙ୍ଗୋଲାରେ ମୁକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନ ଉଗ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରି ୧୯୭୫ ମସିହା ବେଳକୁ ସ୍ଵାଧୀନ ହୋଇଥିଲେ। ଦକ୍ଷିଣ ରୋଡ଼େସିଆ ୧୯୮୦ ମସିହାରେ ସ୍ଵାଧୀନ ହୋଇ ଜିମ୍ବାବ୍ଵେ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା। ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଆଫ୍ରିକା (ପରେ ନାମିବିଆ) ମଧ୍ୟ ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ସ୍ଵାଧୀନତା ଲାଭ କରିଥିଲା। [[1]]
ପଶୁପାଳନ: ଏକ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ ପ୍ରଣାଳୀ
ପଶୁପାଳନ ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ ପ୍ରଣାଳୀ ଯେଉଁଥିରେ ମଣିଷ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କରି ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ପାଦ (ଯଥା: କ୍ଷୀର, ମାଂସ, ଲୋମ) ଏବଂ ଶ୍ରମ (ଯଥା: ଚାଷ କାର୍ଯ୍ୟରେ) ଲାଭ କରିଥାଏ। ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରାଚୀନତା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କଲାବେଳେ, ବୈଦିକ ସଭ୍ୟତା ସମୟରେ ଆର୍ଯ୍ୟମାନେ ଭାରତରେ ବସତି ସ୍ଥାପନ କରି କୃଷି ଓ ପଶୁପାଳନ ଭଳି ଜୀବିକା ନିର୍ବାହର ପ୍ରଣାଳୀ ଆପଣାଇଥିଲେ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ଏହା ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ମୂଳଦୁଆ ସ୍ଥାପନ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲା। [[4]]
ପଶୁପାଳନ କେବଳ ଏକ ଆର୍ଥିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଜୀବନଶୈଳୀ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ିତ। ପଶୁପାଳକମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ସେମାନଙ୍କ ପଶୁପଲ ସହିତ ଚାରଣଭୂମି ଖୋଜି ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନକୁ ଯାତ୍ରା କରିଥାନ୍ତି।
ଉପସଂହାର
ଉପରୋକ୍ତ ଆଲୋଚନାରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ପ୍ରଦତ୍ତ ପାଠ୍ୟସାମଗ୍ରୀରେ ଆଫ୍ରିକାର ଆଧୁନିକ ରାଜନୈତିକ ଇତିହାସ ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ ତଥ୍ୟ ଥିବାବେଳେ, ଆଫ୍ରିକାରେ ପଶୁପାଳନର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ସୂଚନା ନାହିଁ। ତେବେ, ଆଫ୍ରିକାର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ଏବଂ ବର୍ଣ୍ଣବୈଷମ୍ୟ ନୀତି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେହିପରି, ପଶୁପାଳନ ଏକ ମୌଳିକ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ ପ୍ରଣାଳୀ ଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ସମାଜରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ଯାହାର ଏକ ଉଦାହରଣ ଭାରତୀୟ ସନ୍ଦର୍ଭରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।