पाठ: Beloved - प्रश्न और अभ्यास
(ପାଠ: Beloved - ପ୍ରଶ୍ନ ଏବଂ ଅଭ୍ୟାସ)
ଏହି ଭାଗରେ ଆମେ 'Beloved' ପାଠର ପ୍ରଶ୍ନ ଏବଂ ବ୍ୟାକରଣ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଆଲୋଚନା କରିବା । ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ପାଠକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ।
लिखित प्रश्न (ଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନ)
ଏହି ବିଭାଗରେ ପାଠ ଆଧାରରେ କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହାର ଉତ୍ତର ଆପଣଙ୍କୁ ଲେଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ପାଠରୁ ଖୋଜି ଲେଖନ୍ତୁ ।
- माधवदास अपने को तुम करने के लिए क्या करते हैं? (ମାଧବଦାସ ନିଜକୁ 'ତୁମ' କହିବା ପାଇଁ କ'ଣ କରନ୍ତି?)
- किन-किन बातों से ज्ञात होता है कि माधवदास सुखी नहीं था? (କେଉଁ କେଉଁ କଥାରୁ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ମାଧବଦାସ ସୁଖୀ ନଥିଲେ?)
- चिड़िया को देखकर माधवदास के मन में कैसे विचार आए? (ଚଢ଼େଇକୁ ଦେଖି ମାଧବଦାସଙ୍କ ମନରେ କିପରି ଭାବନା ଆସିଲା?)
- माधवदास क्या-क्या प्रलोभन (ଲୋଭ) देकर चिड़िया को कैद (ବନ୍ଦୀ) करना चाहता था? (ମାଧବଦାସ କ'ଣ କ'ଣ ଲୋଭ ଦେଇ ଚଢ଼େଇକୁ ବନ୍ଦୀ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ?)
- चिड़िया का सुख असल में किसमें था? (ଚଢ଼େଇର ପ୍ରକୃତ ସୁଖ କେଉଁଥିରେ ଥିଲା?)
- चिड़िया ने अपनी माँ की प्रशंसा (ପ୍ରଶଂସା) में क्या कहा? (ଚଢ଼େଇ ନିଜ ମା'ର ପ୍ରଶଂସାରେ କ'ଣ କହିଲା?)
- माधव दास और चिड़िया के मनोभावों (ମନର ଭାବ) में मूल अंतर क्या था? (ମାଧବଦାସ ଏବଂ ଚଢ଼େଇର ମନୋଭାବରେ ମୂଳ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ'ଣ ଥିଲା?)
- “ओ माँ, ओ माँ” चिड़िया यह कब कहती है और क्यों? (''ଓ ମା, ଓ ମା'' ଚଢ଼େଇ ଏହା କେବେ କୁହେ ଏବଂ କାହିଁକି?)
भाषा बोध (ଭାଷା ଜ୍ଞାନ)
ଏହି ବିଭାଗରେ ବ୍ୟାକରଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଦିଆଯାଇଛି । ଏହା ଆପଣଙ୍କର ଭାଷା ଜ୍ଞାନକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବ ।
४. 'पर' शब्द का प्रयोग (ପର ଶବ୍ଦର ବ୍ୟବହାର)
ଏହି ପାଠରେ 'ପର' ଶବ୍ଦ ତିନୋଟି ଭିନ୍ନ ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଛି । ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଉଦାହରଣ ଆଧାରରେ ଆପଣ ମଧ୍ୟ ତିନୋଟି ବାକ୍ୟ ତିଆରି କରନ୍ତୁ । इस पाठ में 'पर' शब्द का प्रयोग तीन अलग-अलग अर्थों में हुआ है। नीचे दिए गए उदाहरणों के आधार पर आप भी तीन अर्थों में 'पर' का प्रयोग करके वाक्य बनाइए:
- ऊपर के अर्थ में (ଉପରେ ଅର୍ଥରେ): गुलाब की डाली पर एक चिड़िया आ बैठी।
- आपका वाक्य: ________________________
- पंख के अर्थ में (ପକ୍ଷୀର ପର ଅର୍ଥରେ): चिड़िया कभी पर हिलाती थी।
- आपका वाक्य: ________________________
- किन्तु के अर्थ में (କିନ୍ତୁ ଅର୍ଥରେ): पर बच्ची काँप-काँपकर माँ की छाती से और चिपक गई।
- आपका वाक्य: ________________________
५. जोड़े मिलान करके लिखिए (ଯୋଡ଼ା ମିଳାଇ ଲେଖନ୍ତୁ)
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଯୋଡ଼ା ମିଳାଇ ଲେଖନ୍ତୁ । निम्नलिखित शब्दों के सही जोड़े बनाकर लिखिए:
- हुक्के की - सटक
- धूप का - प्रकाश
- संगमरमर की - कोठी
- मोतियों की - झालर
- नन्ही - सी - चोंचें
६. लिंग निर्णय कीजिए (ଲିଙ୍ଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତୁ)
ଦିଆଯାଇଥିବା ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଲିଙ୍ଗ (ପୁଲିଙ୍ଗ ବା ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ) ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତୁ । दिए गए शब्दों का लिंग (पुल्लिंग या स्त्रीलिंग) पहचानिए:
- चबूतरा (ପୁଲିଙ୍ଗ)
- संख्या (ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ)
- ज़िंदगी (ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ)
- क़िस्मत (ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ)
७. रेखांकित विशेषणों के बदले अन्य विशेषण लिखिए (ରେଖାଙ୍କିତ ବିଶେଷଣ ବଦଳରେ ଅନ୍ୟ ବିଶେଷଣ ଲେଖନ୍ତୁ)
ରେଖାଙ୍କିତ ବିଶେଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ବଦଳାଇ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଅନ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ ବିଶେଷଣ ଲେଖନ୍ତୁ । अंडरलाइन किए गए विशेषणों की जगह अन्य उपयुक्त विशेषण लिखिए:
- रंगीन देह सुंदर देह
- सुंदर गरदन लंबी गरदन
- कठोर स्पर्श मुलायम स्पर्श
- सुहावना बगीचा हरा-भरा बगीचा
- प्यारी चिड़िया छोटी चिड़िया
८. ‘बे’ उपसर्ग का प्रयोग (ବେ ଉପସର୍ଗର ବ୍ୟବହାର)
'बे-खटके' ଶବ୍ଦରେ 'ବେ' ଉପସର୍ଗର ବ୍ୟବହାର ହୋଇଛି । ଆପଣ ମଧ୍ୟ 'ବେ' ଉପସର୍ଗ ଲଗାଇ ପାଞ୍ଚଟି ଶବ୍ଦ ଲେଖନ୍ତୁ । 'बे-खटके' शब्द में 'बे' उपसर्ग का प्रयोग हुआ है। आप भी ऐसे 'बे' उपसर्ग लगाकर पाँच शब्द लिखिए:
- बे-परवाह (ବେପରୁଆ)
- बे-सहारा (ଅସହାୟ)
- बे-ईमान (ବେଇମାନ)
- बे-कसूर (ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ)
- बे-हिसाब (ଅଗଣିତ)
९. व्यक्तिवाचक और जातिवाचक संज्ञाएँ (ବ୍ୟକ୍ତିବାଚକ ଏବଂ ଜାତିବାଚକ ବିଶେଷ୍ୟ)
ପାଠରୁ ବ୍ୟକ୍ତିବାଚକ (Proper Noun) ଏବଂ ଜାତିବାଚକ (Common Noun) ସଂଜ୍ଞା ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ବାଛି ଲେଖନ୍ତୁ । पाठ में आए हुए व्यक्तिवाचक और जातिवाचक संज्ञाएँ छाँटकर लिखिए:
- व्यक्तिवाचक संज्ञा (Proper Noun): माधवदास, चिड़िया (विशेष संदर्भ में), माँ (विशेष संदर्भ में)
- जातिवाचक संज्ञा (Common Noun): बगीचा, डाली, घर, कोठी, सुख, पंख, गरदन, स्पर्श
उदाहरण:
- व्यक्तिवाचक: माधवदास (एक विशिष्ट व्यक्ति का नाम)
- जातिवाचक: चिड़िया (किसी भी चिड़िया के लिए प्रयुक्त)